Tehnıka qaryshtap damyǵan tusta barlyq salany sandyq júıege kóshirý ýaqyt talabyna aınalǵany ras. Bul bizdiń ómirimizdi ózgertip, jumysymyzdy jeńildetetin qýatty kúsh ekeni Memleket basshysynyń bıylǵy Joldaýynda da aıryqsha aıtyldy. О́tken jyldyń qazan aıynda Joǵarǵy Eýrazııalyq ekonomıkalyq keńestiń otyrysy barysynda EAEO qatysýshy memleketterdiń basshylary sıfrlyq kún tártibiniń 2025 jylǵa deıingi basty baǵyttaryn bekitip, Elbasy Nursultan Nazarbaev EAEO ekonomıkasyn sıfrlandyrý boıynsha arnaıy kezdesý ótkizý týraly ıdeıasyn usynǵan bolatyn. Elbasy bastamasyn qoldaǵan álemdik sarapshylar búgingi forýmdy tájirıbe almasýdyń ortaq alańy dep baǵalady.
Úkimet basshysy Baqytjan Saǵyntaev jıynǵa qatysýshy qonaqtarǵa alǵysyn bildirip, Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń forým qatysýshylaryna joldaǵan ystyq lebizin jetkizdi.
– Qurmetti forým qatysýshylary, «Jahandaný dáýirindegi sıfrlyq kún tártibi» forýmyna qosh keldińizder. Álemde jyldam ári túbegeıli ózgerister dáýiri bastaldy. Tıimdi sıfrlandyrý sharalary ulttyq ekonomıkanyń qarqyndy damýy men halyqtyń ómir súrý sapasyn arttyrýdyń negizgi faktoryna aınalýda. Álemniń ozyq elderi, olardyń G-20 jáne Eýropalyq Odaq sekildi birlestikteri ózderiniń Sıfrlandyrý boıynsha strategııalyq qujattaryn qabyldady. Bizdiń Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq ta 2025 jylǵa deıingi Sıfrlyq kún tártibin qabyldady. Búgingi Forým atalǵan kún tártibin iske asyrýdyń mańyzdy qadamy. Ortaq naryqtyń bolýy sıfrlandyrý máselelerinde birlesken tásilder men sharalardy ázirleýdi talap etedi. Kúshterdi jumyldyrý Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń tutastaı jáne ár eldiń jekeleı damýy úshin sınergetıkalyq tıimdilikti qamtamasyz etedi. Bul is-shara qajetti sheshimderdi ázirleýge jáne yntymaqtastyqty nyǵaıtýǵa yqpal etetinine senimdimin. Forýmnyń barlyq qatysýshysyna jemisti eńbek jáne alǵa qoıǵan maqsattaryna qol jetkizýdi tileımin, – delingen Nursultan Nazarbaevtyń hatynda.
Búgingi tańda Tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııa tehnologııalaryn qoldaný men sıfrlyq salalardy damytýǵa álem elderi erekshe mán berip otyr. Jıynda sóz alǵan úkimet basshylary elimizdiń bul baǵyttaǵy bastamalary kópke úlgi ekenin aıta kele, óz memleketterinde osy sala boıynsha atqarylyp jatqan sharýalar tizbegine toqtalyp ótti. Belorýs Úkimetiniń basshysy Andreı Kobıakov óz sózinde keshegi armandaýǵa da qorqatyn jaıttardyń búgin tańǵajaıypqa aınalǵanyn aıtyp, atalǵan mindetterdi sońyna deıin jetkerý úshin birlesip jumys isteýdiń mańyzdylyǵy erekshe ekenin jetkizdi. Onyń oıynsha IT klasterge basymdyq berý alǵashqy orynda turýǵa tıis jáne ol úshin EEO múshe elderdiń damý erekshelikteri eskerilgen ortaq baǵdarlama kerek.
Úkimet basshysy Baqytjan Saǵyntaev óz sózinde, Qazaqstan bıyl ekinshi jyl sıfrly tehnologııalardy engizýge kúsh salyp jatqanyn, onda tek ekonomıka ǵana emes, elektrondy Úkimet, agrosektor, kólik, energetıka, bilim, kásipkerlik jáne ózge de júıeler qamtylǵanyn aıtty. Sondaı-aq, úkimet basshysy «Sıfrly Qazaqstan» baǵdarlamasyna keńinen toqtaldy. Onyń aıtýynsha, elimiz aldaǵy tórt jylda «Sıfrly Qazaqstan» baǵdarlamasyn júzege asyrýǵa 310 mlrd teńge jumsamaq. Ol somanyń 169 mlrd teńgesi kvazımemlekettik sýbektilerdiń esebinen alynsa, 141 mlrdy respýblıkalyq bıýdjetten bólinedi. Qazirgi tańda 15-ten astam el sandyq tehnologııalardy qarqyndy túrde qoldanysqa engizip jatyr. Qazaqstan da bes baǵyt-baǵdardan turatyn memlekettik baǵdarlamasyn ázirlep, damýdyń jańa satysyna shyǵýdy kózdep otyr. Joba oıdaǵydaı iske assa 2025 jylǵa qaraı salyq túsimin 1,7-2,2 trln teńgege jetkizip, 300 myń adamdy jumyspen qamtýǵa jol ashylmaq.
– Biz aldymyzǵa zor mindet qoıdyq – jaqyn arada barlyq memlekettik qyzmetterdiń 80 paıyzy elektrondy tásilmen beriletin bolady. Mundaǵy óte mańyzdy másele – ınfraqurylym. Qazaqstannyń terrıtorııasy óte úlken. Biz barlyq qalalarda ınfraqurylymdy, ıaǵnı ınternetti tolyq qamtamasyz etemiz. Aýyl turǵyndarynyń 43 paıyzy, 7 myńǵa jýyq aýyldyq eldi mekende ınternet jyldamdyǵy jetkilikti deńgeıde, bul óte mańyzdy – dedi Baqytjan Saǵyntaev.
Forýmnyń plenarlyq sessııasynyń jumysy barysynda óz pikirlerin ortaǵa salǵan Armenııa Respýblıkasynyń premer-Mınıstri Karen Karepetıan, Qyrǵyz Respýblıkasynyń Premer-Mınıstri Sapar Isakov, Reseı Federasııasynyń Premer-Mınıstri Dmıtrıı Medvedev, О́zbekstan Respýblıkasynyń Premer-Mınıstri Abdýlla Arıpov, Tájikstan Respýblıkasy Premer-Mınıstriniń orynbasary Mahmadtoır Zoır Zokırzoda búgingi jıyndy joǵary deńgeıde uıymdastyrǵany úshin el Úkimetine rızashylyqtaryn bildirip, munda talqylanǵan ár másele sıfrlandyrý salasynyń damýyna serpin beretinin aıtty.
Osy rette Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa múshe elderdiń bul turǵydaǵy birqatar jetistikterin saralap aıtýǵa bolady. Halyqaralyq reıtıngterge sáıkes Ázirbaıjan onlaın qyzmetter men ınfraqurylymdy damytý boıynsha jaqsy kórsetkishterden kórinse, Qyrǵyzstan 2016 jyldan bastap onlaın qyzmetter men adamı kapıtal boıynsha kórsetkishterin aıtarlyqtaı jaqsartqan. Kórshiles О́zbekstan da ashyq derekter portaly boıynsha jáne TKSh, normatıvtik quqyqtyq aktilerdiń jobalaryn jáne taǵy basqa jobalardy qoǵamdyq talqylaý júıesin qosa alǵanda birneshe elektrondyq platformalardy iske qosqan. Al halyqtyń tehnologııaǵa qoljetimdiligin qamtamasyz etý jáne elektrondyq qyzmetter men servıster boıynsha Reseıdiń jaqsy kórsetkishin atap aıtýǵa bolady.
Bul turǵyda elimiz elektrondy sıfrlyq qoltańbany qoldanýmen elektrondy úkimet biryńǵaı portalynda elektrondyq memlekettik qyzmetterdi engizýdi alǵashqy bolyp bastaǵan TMD elderiniń sanatynda. Máselen, júıelik is-sharalar nátıjesinde halyqaralyq sarapshylardan oń baǵa alǵan birqatar Otandyq jobalardyń orny bólek. Mysaly, BUU 2016 jylǵy reıtıngisinde «elektrondy úkimettiń» damý deńgeıi boıynsha Qazaqstan álemniń 193 eliniń arasynda 3 orynǵa ıe. Al, ÁEF esebiniń júıelik daıarlyǵy ındeksi boıynsha 2016 jyldyń qorytyndysyna sáıkes elimiz 139 memlekettiń ishinde 39 orynǵa ıe bolǵan.
Jyldamdyqpen jańa ıdeıaǵa umtylý jahanǵa tán qubylys. Osyǵan oraı IT mamandardyń sapasyn arttyrý, spýtnıktik tehnologııalardy tolyqtaı ıgerý jumystary árdaıym basty nazarda. Eń aldymen bul báseke senimdilikti qajet etedi. Sıfrly álem ekonomıkalyq, áleýmettik kedergilerdi joıyp, jańa múmkindikterge jol ashady.
Basqosýdyń salalyq sessııasynda sóz sóılegen Úkimet basshysynyń orynbasary Asqar Jumaǵalıev Elbasy atap ótken, sıfrlandyrý jáne ınnovasııalardy engizý - el ekonomıkasynyń básekege qabilettiligin arttyrý men halyqtyń ómir sapasyn jaqsartýdyń basty sharty ekenin aıtty.
Sondaı-aq, Forýmnyń taqyryptyq sessııasynda sóz alǵan Aqparat jáne kommýnıkasııa mınıstri Dáýren Abaev jahandyq deńgeıdegi bul basqosýdyń Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń tikeleı bastamasymen qolǵa alynǵanyn aıtyp, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq elderin keshendi sıfrlandyrý osy jıynnan bastaý alý kerektigin atap ótti.
Mamandardyń pikirinshe munda qabyldanǵan túrli mámileler men sıfrlandyrý boıynsha qolǵa alynǵan jumystar 2025 jylǵa qaraı óz jemisin beredi. Sıfrlandyrý salasyndaǵy keńistiktiń eń ozyq mamandary bas qosqan aıtýly jıyn kóptegen oı-pikirlerdi bir arnadan toǵystyryp, aldaǵy ýaqytta qolǵa alynýǵa tıis negizgi baǵyttardy jipke tizip bergen tájirıbe almasý men yntymaqtastyqtyń biregeı alańyna aınaldy deýge negiz bar.
Arman OKTIаBR,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY
